Szanowni Państwo,

Zapraszamy do udziału w nowym cyklu spotkań seminaryjnych organizowanych przez Towarzystwo Metafizyczne im. A.N. Whiteheada. Jest to już ósmy rok naszej działalności i tym razem chcieliśmy zaproponować Państwu temat wiodący „Sytuacje graniczne w nauce  i filozofii”.

Badanie granic jest fascynującym problemem badanym od stuleci przez filozofię oraz różne nurty kultury. Współczesna nauka opracowała wiele narzędzi teoretycznych i praktycznych, które pozwalają badać sytuacje graniczne w sposób zawężony do właściwej sobie dziedziny, ale zarazem dokładny i generujący wiele nieoczekiwanych rezultatów. Nierzadko pozwalają one na lepsze zrozumienie starych problemów filozoficznych.

Seminarium kierowane jest do ludzi nauki i kultury, studentów i wszelkich osób nie bojących się spotkania z zagadnieniami trudnymi nieraz, ale z pewnością ważnymi nie tylko w kontekście filozoficznego namysłu nad nauką, ale też dla całości naszego światopoglądu.

Na seminaria zapraszani będą przedstawiciele różnych środowisk naukowych i twórczych, ale dominować będzie tematyka filozoficzna i fizykalna.

Seminaria, jak co roku, odbywać się będą w murach Wyższego Seminarium Duchownego w Katowicach-Panewnikach w piątkowe wieczory o godz. 17-tej. Poniżej znajduje się lista terminów spotkań. Osoby zainteresowane prosimy o ich zarezerwowanie w swoich kalendarzach oraz - to nasza gorąca prośba - o poinformowanie znajomych osób potencjalnie zainteresowanych uczestnictwem w naszych seminariach. 

Terminy spotkań seminaryjnych:

7. 10

21.10

4.11

18.11

2.12

16.12

13.01

27.01

10.02

24.02

 Temat najbliższego seminarium: Granice obserwacji kosmologicznych - granicami świata? Prowadzący: mgr Łukasz Lamża - doktorant Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Papieskiego im. Jana Pawła II w Krakowie.

Wprowadzenie:

Kosmologia stała się w 2. połowie XX wieku bardzo precyzyjną nauką obserwacyjną, penetrującą coraz to bardziej odległe i subtelne zjawiska astronomiczne. Efektem ubocznym stało się wzbogacenie naszego obrazu świata o obiekty wymykające się obserwacji w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Doskonałego przykładu dostarcza zjawisko ciemnej materii. Hipoteza ciemnej materii została zaproponowana nie za sprawą zaobserwowania nowego typu materii, lecz ze względu na niezgodność obserwowanego zachowania "zwyczajnej" materii  (tj. emitującej promieniowanie, a więc obserwowalnej konwencjonalnymi detektorami fotonów) z modelami teoretycznymi. W ścisłym sensie ciemnej materii na niebie nie da się zaobserwować i istnieją modele, wedle których jest to stałą cechą cząsteczkowej ciemnej materii, a nie tylko funkcją czułości naszych przyrządów itp. Po prostu - byłaby to materia nie emitująca żadnego typu sygnałów.

Ostatecznie, wyobrażalna jest sytuacja, w której za realny składnik Kosmosu uznana zostanie grupa obiektów a priori nieobserwowalnych - a jedynie takich, których obecność dedukowana jest na podstawie obserwacji obiektów zupełnie innych. Stawia to w nowym świetle tradycyjne rozumienie nauk przyrodniczych jako opartych na obserwacji, za czym idzie konieczność przemyślenia fundamentów naszego światopoglądu - jeśli tylko oparty jest on choć trochę na orzeczeniach nauk przyrodniczych. Powstaje np. pytanie, jak duży stopień "pośredniości" obserwacji pewnego obiektu jesteśmy w stanie przyjąć jako fundament orzekania o istnieniu tego obiektu. Gdzie obserwacja staje się tak naprawdę dedukcją? Istnieją inne zjawiska we współczesnej kosmologii, ilustrujące ten sam problem; czy to bardziej subtelnie (np. problem "domykania budżetów", np. budżetu masy galaktyki, obiektami postulowanymi ze względu na potrzebę spójności naszych poglądów), czy też bardziej dramatycznie (np. problem horyzontu przyczynowego w sensie ścisłym "zamykającego" określony segment przestrzeni jako nieobserwowalny).

Serdecznie zapraszają organizatorzy: 

dr Bogdan Ogrodnik

o. dr Kleofas Gródek OFM